Estimation de courbes moyennes de consommation électrique pour des petits domaines à partir d’échantillons
Section 3. Méthodes d’estimation directe dans l’approche basée sur le plan

Dans cette section, on se place dans l’approche basée sur le plan de sondage. Cela signifie que l’on considère que les valeurs de la variable d’intérêt Y i MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGzbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaa aa@33B5@ pour chaque unité de la population sont déterministes et que le seul aléa présent est celui de la constitution de l’échantillon. L’inférence statistique décrit alors uniquement le hasard engendré par le plan de sondage.

Nous allons présenter deux estimateurs classiques, l’estimateur de Horvitz-Thompson et l’estimateur par calage, qui constitueront les références auxquelles nous comparerons nos méthodes afin d’en évaluer les performances. Il s’agit d’estimateurs directs, c’est-à-dire des estimateurs construits en n’utilisant, pour l’estimation de la moyenne de chaque domaine, que les unités et les informations auxiliaires relatives au domaine concerné.

L’estimateur fonctionnel d’Horvitz-Thompson (Horvitz et Thompson, 1952; Cardot, Chaouch, Goga et Labruère, 2010) de μ d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacqaH8oqBdaWgaaWcbaGaamizaaqaba aaaa@3488@ est donné par :

μ ^ d HT ( t ) = 1 N d i s d d i Y i ( t ) , d = 1, , D , t [ 0, T ] , ( 3.1 ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaaeisaiaabsfaaaGcdaqadaqaaiaadshaaiaawIcacaGLPaaa caaI9aWaaSaaaeaacaaIXaaabaGaamOtamaaBaaaleaacaWGKbaabe aaaaGcdaaeqbqabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGZbWaaSbaaWqaaiaa dsgaaeqaaaWcbeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadsgadaWgaaWcbaGaam yAaaqabaGccaWGzbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOWaaeWaaeaacaWG 0baacaGLOaGaayzkaaGaaGilaiaaywW7caWGKbGaaGypaiaaigdaca aISaGaaGjbVlablAciljaacYcacaaMe8UaamiraiaaiYcacaaMf8Ua amiDaiabgIGiopaadmaabaGaaGimaiaaiYcacaaMe8UaamivaaGaay 5waiaaw2faaiaaiYcacaaMf8UaaGzbVlaaywW7caaMf8UaaGzbVlaa cIcacaaIZaGaaiOlaiaaigdacaGGPaaaaa@6CC1@

avec d i = 1 / π i MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGKbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaO GaaGypamaalyaabaGaaGymaaqaaiabec8aWnaaBaaaleaacaWGPbaa beaaaaaaaa@3839@ le poids de sondage de l’unité i , MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGPbGaaiilaaaa@335B@ aussi appelé poids de Horvitz-Thompson. Il ne peut évidemment pas être calculé pour les domaines non échantillonnés (i.e., les domaines d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGKbaaaa@32A6@ tels que s d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGZbWaaSbaaSqaaiaadsgaaeqaaa aa@33CA@ est vide) et il est extrêmement instable pour les domaines de petite taille. En outre, il ne tire aucunement parti des variables explicatives à notre disposition.

Pour exploiter les informations auxiliaires, toujours dans l’approche basée sur le plan de sondage, on peut utiliser l’estimateur par calage proposé par Deville et Särndal (1992).

L’estimateur par calage de la moyenne μ d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacqaH8oqBdaWgaaWcbaGaamizaaqaba aaaa@3488@ est donné par

μ ^ d cal ( t ) = 1 N d i s d w i d cal Y i ( t ) d = 1, , D , t [ 0, T ] , ( 3.2 ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaGaaGypamaalaaabaGaaGymaaqaaiaad6eadaWgaaWcbaGaam izaaqabaaaaOWaaabuaeqaleaacaWGPbGaeyicI4Saam4CamaaBaaa meaacaWGKbaabeaaaSqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWG3bWaa0baaS qaaiaadMgacaWGKbaabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOGaamywamaa BaaaleaacaWGPbaabeaakmaabmaabaGaamiDaaGaayjkaiaawMcaai aaywW7caWGKbGaaGypaiaaigdacaaISaGaaGjbVlablAciljaacYca caaMe8UaamiraiaaiYcacaaMf8UaamiDaiabgIGiopaadmaabaGaaG imaiaaiYcacaaMe8UaamivaaGaay5waiaaw2faaiaaiYcacaaMf8Ua aGzbVlaaywW7caaMf8UaaGzbVlaacIcacaaIZaGaaiOlaiaaikdaca GGPaaaaa@70D9@

où les poids de calage w i d cal , i s d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWG3bWaa0baaSqaaiaadMgacaWGKb aabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOGaaGzaVlaaiYcacaaMe8UaamyA aiabgIGiolaadohadaWgaaWcbaGaamizaaqabaaaaa@3FCC@ sont les plus proches possibles des poids de sondage d i MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGKbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaa aa@33C0@ des unités de s d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGZbWaaSbaaSqaaiaadsgaaeqaaa aa@33CA@ au sens d’une certaine distance ou pseudo-distance G ( w , d ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGhbWaaeWaaeaacaWG3bGaaGilai aaysW7caWGKbaacaGLOaGaayzkaaaaaa@383A@ définie par le statisticien :

min w i d i s d d i G ( w i d , d i ) sous la contrainte i s d w i d X i = i U d X i . ( 3.3 ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaadaGfqbqabSqaaiaadEhadaWgaaadba GaamyAaiaadsgaaeqaaaWcbeGcbaGaciyBaiaacMgacaGGUbaaamaa qafabeWcbaGaamyAaiabgIGiolaadohadaWgaaadbaGaamizaaqaba aaleqaniabggHiLdGccaaMc8UaamizamaaBaaaleaacaWGPbaabeaa kiaadEeadaqadaqaaiaadEhadaWgaaWcbaGaamyAaiaadsgaaeqaaO GaaGilaiaaysW7caWGKbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaaGccaGLOaGa ayzkaaGaaGzbVlaayIW7caqGZbGaae4BaiaabwhacaqGZbGaaGjbVl aabYgacaqGHbGaaGjbVlaabogacaqGVbGaaeOBaiaabshacaqGYbGa aeyyaiaabMgacaqGUbGaaeiDaiaabwgacaaMi8UaaGzbVpaaqafabe WcbaGaamyAaiabgIGiolaadohadaWgaaadbaGaamizaaqabaaaleqa niabggHiLdGccaaMc8Uaam4DamaaBaaaleaacaWGPbGaamizaaqaba GccaWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOGaaGypamaaqafabeWcbaGa amyAaiabgIGiolaadwfadaWgaaadbaGaamizaaqabaaaleqaniabgg HiLdGccaaMc8UaaCiwamaaBaaaleaacaWGPbaabeaakiaai6cacaaM f8UaaGzbVlaaywW7caaMf8UaaGzbVlaacIcacaaIZaGaaiOlaiaaio dacaGGPaaaaa@88B9@

Pour la distance de chi-deux G ( w i d , d i ) = i s d ( w i d d i ) 2 / d i , MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGhbWaaeWaaeaacaWG3bWaaSbaaS qaaiaadMgacaWGKbaabeaakiaaiYcacaaMe8UaamizamaaBaaaleaa caWGPbaabeaaaOGaayjkaiaawMcaaiaai2dadaWcgaqaamaaqababe WcbaGaamyAaiabgIGiolaadohadaWgaaadbaGaamizaaqabaaaleqa niabggHiLdGcdaqadaqaaiaadEhadaWgaaWcbaGaamyAaiaadsgaae qaaOGaeyOeI0IaamizamaaBaaaleaacaWGPbaabeaaaOGaayjkaiaa wMcaamaaCaaaleqabaGaaGOmaaaaaOqaaiaadsgadaWgaaWcbaGaam yAaaqabaaaaOGaaiilaaaa@4DFD@ les poids sont donnés par

w i d cal = d i + d i ( i U d X i i s d d i X i ) ( i s d d i X i X i ) 1 X i , i s d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWG3bWaa0baaSqaaiaadMgacaWGKb aabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOGaaGypaiaadsgadaWgaaWcbaGa amyAaaqabaGccqGHRaWkcaWGKbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOWaae WaaeaadaaeqbqabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGvbWaaSbaaWqaaiaa dsgaaeqaaaWcbeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaahIfadaWgaaWcbaGaam yAaaqabaGccqGHsisldaaeqbqabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGZbWa aSbaaWqaaiaadsgaaeqaaaWcbeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadsgada WgaaWcbaGaamyAaaqabaGccaWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaaGc caGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabeaakiadaITHYaIOaaWaaeWaaeaada aeqbqabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGZbWaaSbaaWqaaiaadsgaaeqa aaWcbeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadsgadaWgaaWcbaGaamyAaaqaba GccaWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOGaaCiwamaaDaaaleaacaWG PbaabaqcLbwacWaGyBOmGikaaaGccaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabe aacqGHsislcaaIXaaaaOGaaCiwamaaBaaaleaacaWGPbaabeaakiaa iYcacaaMf8UaamyAaiabgIGiolaadohadaWgaaWcbaGaamizaaqaba aaaa@778B@

et l’estimateur devient

μ ^ d cal ( t ) = 1 N d i s d d i y i 1 N d ( i s d d i X i i U d X i ) β ^ d ( t ) , MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaGaaGypamaalaaabaGaaGymaaqaaiaad6eadaWgaaWcbaGaam izaaqabaaaaOWaaabuaeqaleaacaWGPbGaeyicI4Saam4CamaaBaaa meaacaWGKbaabeaaaSqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWGKbWaaSbaaS qaaiaadMgaaeqaaOGaamyEamaaBaaaleaacaWGPbaabeaakiabgkHi TmaalaaabaGaaGymaaqaaiaad6eadaWgaaWcbaGaamizaaqabaaaaO WaaeWaaeaadaaeqbqabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGZbWaaSbaaWqa aiaadsgaaeqaaaWcbeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadsgadaWgaaWcba GaamyAaaqabaGccaWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOGaeyOeI0Ya aabuaeqaleaacaWGPbGaeyicI4SaamyvamaaBaaameaacaWGKbaabe aaaSqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqa aaGccaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabeaakiadaITHYaIOaaGabCOSdy aajaWaaSbaaSqaaiaadsgaaeqaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaGaaGilaaaa@6F31@

β ^ d ( t ) = ( i s d d i X i X i ) 1 i s d d i X i Y i ( t ) . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaaceWHYoGbaKaadaWgaaWcbaGaamizaa qabaGcdaqadaqaaiaadshaaiaawIcacaGLPaaacaaI9aWaaeWaaeaa daaeqaqabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGZbWaaSbaaWqaaiaadsgaae qaaaWcbeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadsgadaWgaaWcbaGaamyAaaqa baGccaWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOGaaCiwamaaDaaaleaaca WGPbaabaqcLbwacWaGyBOmGikaaaGccaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqa beaacqGHsislcaaIXaaaaOWaaabeaeqaleaacaWGPbGaeyicI4Saam 4CamaaBaaameaacaWGKbaabeaaaSqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWG KbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOGaaCiwamaaBaaaleaacaWGPbaabe aakiaadMfadaWgaaWcbaGaamyAaaqabaGcdaqadaqaaiaadshaaiaa wIcacaGLPaaacaaIUaaaaa@5DF8@ Les poids de calage ne dépendent pas du temps t MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWG0baaaa@32B6@ mais ils dépendent dans ce cas du domaine d , MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGKbGaaiilaaaa@3356@ par conséquent, l’estimateur μ ^ d cal ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaaaaa@39DE@ ne satisfait pas la propriété d’additivité, i.e., d = 1 D μ ^ d cal ( t ) = μ ^ cal ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaadaaeWaqabSqaaiaadsgacaaI9aGaaG ymaaqaaiaadseaa0GaeyyeIuoakiaaykW7cuaH8oqBgaqcamaaDaaa leaacaWGKbaabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0b aacaGLOaGaayzkaaGaaGypaiqbeY7aTzaajaWaaWbaaSqabeaacaqG JbGaaeyyaiaabYgaaaGcdaqadaqaaiaadshaaiaawIcacaGLPaaaaa a@48A9@ μ ^ cal ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaCaaaleqabaGaae 4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGaayzkaaaa aa@38F5@ est l’estimateur par calage de μ = i U Y i / N . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacqaH8oqBcaaI9aWaaSGbaeaadaaeqa qabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGvbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaa dMfadaWgaaWcbaGaamyAaaqabaaakeaacaWGobaaaiaac6caaaa@3E9C@ Dans le cas où le vecteur 1 = ( 1, 1, , 1 ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWHXaGaaGypamaabmaabaGaaGymai aaiYcacaaMe8UaaGymaiaaiYcacaaMe8UaeSOjGSKaaGilaiaaysW7 caaIXaaacaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabeaakiadaITHYaIOaaaaaa@41FA@ est dans le modèle, alors,

μ ^ d cal ( t ) = 1 N d i U d X i β ^ d ( t ) = X ¯ d β ^ d ( t ) , t [ 0, T ] . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaGaaGypamaalaaabaGaaGymaaqaaiaad6eadaWgaaWcbaGaam izaaqabaaaaOWaaabuaeqaleaacaWGPbGaeyicI4SaamyvamaaBaaa meaacaWGKbaabeaaaSqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWHybWaa0baaS qaaiaadMgaaeaajugybiadaITHYaIOaaGcceWHYoGbaKaadaWgaaWc baGaamizaaqabaGcdaqadaqaaiaadshaaiaawIcacaGLPaaacaaI9a Waa0aaaeaacaWHybaaamaaBaaaleaacaWGKbaabeaakiqahk7agaqc amaaBaaaleaacaWGKbaabeaakmaabmaabaGaamiDaaGaayjkaiaawM caaiaaiYcacaaMf8UaamiDaiabgIGiopaadmaabaGaaGimaiaaiYca caaMe8UaamivaaGaay5waiaaw2faaiaai6caaaa@6333@

Si la taille n d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadsgaaeqaaa aa@33C5@ est grande, cet estimateur est approximativement sans biais par rapport au plan de sondage. On peut considérer l’estimateur modifié:

μ ^ d mod ( t ) = 1 N d i s d d i Y i ( t ) 1 N d ( i s d d i X i i U d X i ) β ^ ( t ) , t [ 0, T ] , ( 3.4 ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaaeyBaiaab+gacaqGKbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaGaaGypamaalaaabaGaaGymaaqaaiaad6eadaWgaaWcbaGaam izaaqabaaaaOWaaabuaeqaleaacaWGPbGaeyicI4Saam4CamaaBaaa meaacaWGKbaabeaaaSqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWGKbWaaSbaaS qaaiaadMgaaeqaaOGaamywamaaBaaaleaacaWGPbaabeaakmaabmaa baGaamiDaaGaayjkaiaawMcaaiabgkHiTmaalaaabaGaaGymaaqaai aad6eadaWgaaWcbaGaamizaaqabaaaaOWaaeWaaeaadaaeqbqabSqa aiaadMgacqGHiiIZcaWGZbWaaSbaaWqaaiaadsgaaeqaaaWcbeqdcq GHris5aOGaaGPaVlaadsgadaWgaaWcbaGaamyAaaqabaGccaWHybWa aSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOGaeyOeI0YaaabuaeqaleaacaWGPbGaey icI4SaamyvamaaBaaameaacaWGKbaabeaaaSqab0GaeyyeIuoakiaa ykW7caWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaaGccaGLOaGaayzkaaWaaW baaSqabeaakiadaITHYaIOaaGabCOSdyaajaWaaeWaaeaacaWG0baa caGLOaGaayzkaaGaaGilaiaaywW7caWG0bGaeyicI48aamWaaeaaca aIWaGaaGilaiaaysW7caWGubaacaGLBbGaayzxaaGaaGilaiaaywW7 caaMf8UaaGzbVlaaywW7caGGOaGaaG4maiaac6cacaaI0aGaaiykaa aa@84CB@

β ^ ( t ) = ( i s d i X i X i ) 1 i s d i X i Y i ( t ) , t [ 0, T ] , ( 3.5 ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaaceWHYoGbaKaadaqadaqaaiaadshaai aawIcacaGLPaaacaaI9aWaaeWaaeaadaaeqbqabSqaaiaadMgacqGH iiIZcaWGZbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadsgadaWgaaWcbaGaam yAaaqabaGccaWHybWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaOGaaCiwamaaDaaa leaacaWGPbaabaqcLbwacWaGyBOmGikaaaGccaGLOaGaayzkaaWaaW baaSqabeaacqGHsislcaaIXaaaaOWaaabuaeqaleaacaWGPbGaeyic I4Saam4Caaqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWGKbWaaSbaaSqaaiaadM gaaeqaaOGaaCiwamaaBaaaleaacaWGPbaabeaakiaadMfadaWgaaWc baGaamyAaaqabaGcdaqadaqaaiaadshaaiaawIcacaGLPaaacaaISa GaaGzbVlaadshacqGHiiIZdaWadaqaaiaaicdacaaISaGaaGjbVlaa dsfaaiaawUfacaGLDbaacaaISaGaaGzbVlaaywW7caaMf8UaaGzbVl aacIcacaaIZaGaaiOlaiaaiwdacaGGPaaaaa@6F5C@

ne dépend pas du domaine d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGKbaaaa@32A6@ et par conséquent, l’estimateur μ ^ d mod MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaaeyBaiaab+gacaqGKbaaaaaa@3762@ satisfait la propriété d’additivité, i.e., d = 1 D μ ^ d mod ( t ) = μ ^ cal ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaadaaeWaqabSqaaiaadsgacaaI9aGaaG ymaaqaaiaadseaa0GaeyyeIuoakiaaykW7cuaH8oqBgaqcamaaDaaa leaacaWGKbaabaGaaeyBaiaab+gacaqGKbaaaOWaaeWaaeaacaWG0b aacaGLOaGaayzkaaGaaGypaiqbeY7aTzaajaWaaWbaaSqabeaacaqG JbGaaeyyaiaabYgaaaGcdaqadaqaaiaadshaaiaawIcacaGLPaaaaa a@48B9@ μ ^ cal ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaCaaaleqabaGaae 4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGaayzkaaaa aa@38F5@ est l’estimateur par calage de μ = i U Y i / N . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacqaH8oqBcaaI9aWaaSGbaeaadaaeqa qabSqaaiaadMgacqGHiiIZcaWGvbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaa dMfadaWgaaWcbaGaamyAaaqabaaakeaacaWGobaaaiaai6caaaa@3EA2@ De plus, si n MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGUbaaaa@32B0@ est grand, il est asymptotiquement sans biais même si la taille n d MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadsgaaeqaaa aa@33C5@ n’est pas grande. Les fonctions de variances asymptotiques de μ ^ d cal ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaae4yaiaabggacaqGSbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaaaaa@39DE@ et μ ^ d mod ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacuaH8oqBgaqcamaaDaaaleaacaWGKb aabaGaaeyBaiaab+gacaqGKbaaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGa ayzkaaaaaa@39EE@ sont égales aux variances de type Horvitz-Thompson des résidus Y i ( t ) X i β ^ d ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGzbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaO WaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGaayzkaaGaeyOeI0IaaCiwamaaDaaa leaacaWGPbaabaqcLbwacWaGyBOmGikaaOGabCOSdyaajaWaaSbaaS qaaiaadsgaaeqaaOWaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGaayzkaaaaaa@41D2@ et Y i ( t ) X i β ^ ( t ) MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaebbnrfifHhDYfgasaacH8rrps0l bbf9q8WrFfeuY=Hhbbf9y8WrFj0xc9vqFj0db9qqvqFr0dXdHiVc=b YP0xb9peeu0xXdcrpe0db9Wqpepec9ar=xfr=xfr=tmeaabaqaciGa caGaaeqabaqaaeaadaaakeaacaWGzbWaaSbaaSqaaiaadMgaaeqaaO WaaeWaaeaacaWG0baacaGLOaGaayzkaaGaeyOeI0IaaCiwamaaDaaa leaacaWGPbaabaqcLbwacWaGyBOmGikaaOGabCOSdyaajaWaaeWaae aacaWG0baacaGLOaGaayzkaaaaaa@40B3@ (voir Rao et Molina, 2015).

Néanmoins, pour chacun des domaines, ces estimateurs ne se basent que sur les données du domaine concerné (courbes et variables explicatives) sans tenir compte du reste de l’échantillon. Tout comme l’estimateur de Horvitz-Thompson, ils sont donc imprécis pour les petits domaines et ne peuvent pas être calculés pour les domaines non échantillonnés.

Les méthodes que nous présentons dans la section suivante vont nous permettre, en posant un modèle commun à l’ensemble des unités de la population qui décrit le lien entre variable d’intérêt et informations auxiliaires, d’exploiter conjointement l’ensemble des données de l’échantillon pour réaliser l’estimation de chacun des domaines, et donc de gagner en précision sur chacun d’entre eux. En outre, cela permettra de pouvoir fournir des estimations même pour les domaines non échantillonnées.


Date de modification :