Quelques remarques sur un petit exemple de Jean-Claude Deville au sujet de la non-réponse non-ignorable Section 3. Estimation par la méthode des moments

3.1 Cas MAR

La méthode des moments permet une estimation rapide des paramètres. Pour le cas MAR, on obtient de la troisième colonne du tableau 2.3 les équations :

E ( m H ) = n H . ( 1 p H ) , E ( m F ) = n F . ( 1 p F ) , MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipu0de9LqFf0de9 vqaqFeFr0xbbG8FaYPYRWFb9fi0lXxbvc9=e0dfrpm0dXdHqVu0=vr 0=vr0=fdbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabiGaaa qaaiaabweadaqadaqaaiaad2gadaWgaaWcbaGaamisaaqabaaakiaa wIcacaGLPaaaaeaacaaI9aGaamOBamaaBaaaleaacaWGibGaaGOlaa qabaGcdaqadaqaaiaaigdacqGHsislcaWGWbWaaSbaaSqaaiaadIea aeqaaaGccaGLOaGaayzkaaGaaGilaaqaaiaabweadaqadaqaaiaad2 gadaWgaaWcbaGaamOraaqabaaakiaawIcacaGLPaaaaeaacaaI9aGa amOBamaaBaaaleaacaWGgbGaaGOlaaqabaGcdaqadaqaaiaaigdacq GHsislcaWGWbWaaSbaaSqaaiaadAeaaeqaaaGccaGLOaGaayzkaaGa aGilaaaaaaa@4FEC@

ce qui donne les estimateurs

p ^ H = 1 m H n H . , p ^ F = 1 m F n F . , MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipu0de9LqFf0de9 vqaqFeFr0xbbG8FaYPYRWFb9fi0lXxbvc9=e0dfrpm0dXdHqVu0=vr 0=vr0=fdbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabiGaaa qaaiqadchagaqcamaaBaaaleaacaWGibaabeaaaOqaaiaai2dacaaI XaGaeyOeI0YaaSaaaeaacaWGTbWaaSbaaSqaaiaadIeaaeqaaaGcba GaamOBamaaBaaaleaacaWGibGaaGOlaaqabaaaaOGaaGilaaqaaiqa dchagaqcamaaBaaaleaacaWGgbaabeaaaOqaaiaai2dacaaIXaGaey OeI0YaaSaaaeaacaWGTbWaaSbaaSqaaiaadAeaaeqaaaGcbaGaamOB amaaBaaaleaacaWGgbGaaGOlaaqabaaaaOGaaGilaaaaaaa@4878@

et donc, à partir des deux premières colonnes,

n ^ . D = r H D p ^ H + r F D p ^ F = r H D n H . n H . m H + r F D n F . n F . m F , n ^ . S = r H S p ^ H + r F S p ^ F = r H S n H . n H . m H + r F S n F . n F . m F . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipu0de9LqFf0de9 vqaqFeFr0xbbG8FaYPYRWFb9fi0lXxbvc9=e0dfrpm0dXdHqVu0=vr 0=vr0=fdbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabiWaaa qaaiqad6gagaqcamaaBaaaleaacaaIUaGaamiraaqabaaakeaacaaI 9aWaaSaaaeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeacaWGebaabeaaaOqaai qadchagaqcamaaBaaaleaacaWGibaabeaaaaGccqGHRaWkdaWcaaqa aiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaadseaaeqaaaGcbaGabmiCayaaja WaaSbaaSqaaiaadAeaaeqaaaaaaOqaaiaai2dacaWGYbWaaSbaaSqa aiaadIeacaWGebaabeaakmaalaaabaGaamOBamaaBaaaleaacaWGib GaaGOlaaqabaaakeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadIeacaaIUaaabeaa kiabgkHiTiaad2gadaWgaaWcbaGaamisaaqabaaaaOGaey4kaSIaam OCamaaBaaaleaacaWGgbGaamiraaqabaGcdaWcaaqaaiaad6gadaWg aaWcbaGaamOraiaai6caaeqaaaGcbaGaamOBamaaBaaaleaacaWGgb GaaGOlaaqabaGccqGHsislcaWGTbWaaSbaaSqaaiaadAeaaeqaaaaa kiaaiYcaaeaaceWGUbGbaKaadaWgaaWcbaGaaGOlaiaadofaaeqaaa GcbaGaaGypamaalaaabaGaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaam4uaaqa baaakeaaceWGWbGbaKaadaWgaaWcbaGaamisaaqabaaaaOGaey4kaS YaaSaaaeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGtbaabeaaaOqaaiqa dchagaqcamaaBaaaleaacaWGgbaabeaaaaaakeaacaaI9aGaamOCam aaBaaaleaacaWGibGaam4uaaqabaGcdaWcaaqaaiaad6gadaWgaaWc baGaamisaiaai6caaeqaaaGcbaGaamOBamaaBaaaleaacaWGibGaaG OlaaqabaGccqGHsislcaWGTbWaaSbaaSqaaiaadIeaaeqaaaaakiab gUcaRiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaadofaaeqaaOWaaSaaaeaaca WGUbWaaSbaaSqaaiaadAeacaaIUaaabeaaaOqaaiaad6gadaWgaaWc baGaamOraiaai6caaeqaaOGaeyOeI0IaamyBamaaBaaaleaacaWGgb aabeaaaaGccaaIUaaaaaaa@822A@

L’estimation des probabilités de réponse est p ^ H = 0,4 MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9 Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaaceWGWbGbaK aadaWgaaWcbaGaamisaaqabaGccaaI9aGaaeimaiaabYcacaqG0aaa aa@3C91@ et p ^ F = 0,6 . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9 Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaaceWGWbGbaK aadaWgaaWcbaGaamOraaqabaGccaaI9aGaaeimaiaabYcacaqG2aGa aiOlaaaa@3D43@ On obtient donc l’estimation donnée dans le tableau 3.1.

Tableau 3.1
Estimation : cas MAR
Sommaire du tableau
Le tableau montre les résultats de Estimation : cas MAR. Les données sont présentées selon (titres de rangée) et Oui, Non et Ensemble(figurant comme en-tête de colonne).
  Oui Non Ensemble
Garçons 100,00 200,00 300
Filles 33,33 266,66 300
Ensemble 133,33 466,66 600

3.2 Cas NMAR

Pour le cas NMAR, on obtient du tableau 2.4 les équations :

E ( m H ) = E ( r H D ) 1 q D q D + E ( r H S ) 1 q S q S , E ( m F ) = E ( r F D ) 1 q D q D + E ( r F S ) 1 q S q S . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipu0de9LqFf0de9 vqaqFeFr0xbbG8FaYPYRWFb9fi0lXxbvc9=e0dfrpm0dXdHqVu0=vr 0=vr0=fdbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabiGaaa qaaiaabweadaqadaqaaiaad2gadaWgaaWcbaGaamisaaqabaaakiaa wIcacaGLPaaaaeaacaaI9aGaamyramaabmaabaGaamOCamaaBaaale aacaWGibGaamiraaqabaaakiaawIcacaGLPaaadaWcaaqaaiaaigda cqGHsislcaWGXbWaaSbaaSqaaiaadseaaeqaaaGcbaGaamyCamaaBa aaleaacaWGebaabeaaaaGccqGHRaWkcaqGfbWaaeWaaeaacaWGYbWa aSbaaSqaaiaadIeacaWGtbaabeaaaOGaayjkaiaawMcaamaalaaaba GaaGymaiabgkHiTiaadghadaWgaaWcbaGaam4uaaqabaaakeaacaWG XbWaaSbaaSqaaiaadofaaeqaaaaakiaaiYcaaeaacaqGfbWaaeWaae aacaWGTbWaaSbaaSqaaiaadAeaaeqaaaGccaGLOaGaayzkaaaabaGa aGypaiaadweadaqadaqaaiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaadseaae qaaaGccaGLOaGaayzkaaWaaSaaaeaacaaIXaGaeyOeI0IaamyCamaa BaaaleaacaWGebaabeaaaOqaaiaadghadaWgaaWcbaGaamiraaqaba aaaOGaey4kaSIaaeyramaabmaabaGaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGa am4uaaqabaaakiaawIcacaGLPaaadaWcaaqaaiaaigdacqGHsislca WGXbWaaSbaaSqaaiaadofaaeqaaaGcbaGaamyCamaaBaaaleaacaWG tbaabeaaaaGccaaIUaaaaaaa@6D3A@

Après quelques calculs, on obtient les estimateurs suivants pour les probabilités de réponse :

q ^ D = r H D r F S r F D r H S ( m H + r H D ) r F S ( m F + r F D ) r H S , q ^ S = r H D r F S r F D r H S ( m F + r F S ) r H D ( m H + r H S ) r F D . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipu0de9LqFf0de9 vqaqFeFr0xbbG8FaYPYRWFb9fi0lXxbvc9=e0dfrpm0dXdHqVu0=vr 0=vr0=fdbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabiGaaa qaaiqadghagaqcamaaBaaaleaacaWGebaabeaaaOqaaiaai2dadaWc aaqaaiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadseaaeqaaOGaamOCamaaBa aaleaacaWGgbGaam4uaaqabaGccqGHsislcaWGYbWaaSbaaSqaaiaa dAeacaWGebaabeaakiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadofaaeqaaa GcbaWaaeWaaeaacaWGTbWaaSbaaSqaaiaadIeaaeqaaOGaey4kaSIa amOCamaaBaaaleaacaWGibGaamiraaqabaaakiaawIcacaGLPaaaca WGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGtbaabeaakiabgkHiTmaabmaabaGa amyBamaaBaaaleaacaWGgbaabeaakiabgUcaRiaadkhadaWgaaWcba GaamOraiaadseaaeqaaaGccaGLOaGaayzkaaGaamOCamaaBaaaleaa caWGibGaam4uaaqabaaaaOGaaGilaaqaaiqadghagaqcamaaBaaale aacaWGtbaabeaaaOqaaiaai2dadaWcaaqaaiaadkhadaWgaaWcbaGa amisaiaadseaaeqaaOGaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGaam4uaaqaba GccqGHsislcaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGebaabeaakiaadkha daWgaaWcbaGaamisaiaadofaaeqaaaGcbaWaaeWaaeaacaWGTbWaaS baaSqaaiaadAeaaeqaaOGaey4kaSIaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGa am4uaaqabaaakiaawIcacaGLPaaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeaca WGebaabeaakiabgkHiTmaabmaabaGaamyBamaaBaaaleaacaWGibaa beaakiabgUcaRiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadofaaeqaaaGcca GLOaGaayzkaaGaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGaamiraaqabaaaaOGa aGOlaaaaaaa@7DBB@

Finalement, on obtient

n ^ . D = r . D q ^ D = r . D ( m H + r H D ) r F S ( m F + r F D ) r H S r H D r F S r F D r H S = r . D n H . r F S n F . r H S r H D r F S r F D r H S , n ^ . S = r . S q ^ S = r . S ( m F + r F S ) r H D ( m H + r H S ) r F D r H D r F S r F D r H S = r . S n F . r H D n H . r F D r H D r F S r F D r H S . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipu0de9LqFf0de9 vqaqFeFr0xbbG8FaYPYRWFb9fi0lXxbvc9=e0dfrpm0dXdHqVu0=vr 0=vr0=fdbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabiabaa aabaGabmOBayaajaWaaSbaaSqaaiaai6cacaWGebaabeaaaOqaaiaa i2dadaWcaaqaaiaadkhadaWgaaWcbaGaaGOlaiaadseaaeqaaaGcba GabmyCayaajaWaaSbaaSqaaiaadseaaeqaaaaaaOqaaiaai2dacaWG YbWaaSbaaSqaaiaai6cacaWGebaabeaakmaalaaabaWaaeWaaeaaca WGTbWaaSbaaSqaaiaadIeaaeqaaOGaey4kaSIaamOCamaaBaaaleaa caWGibGaamiraaqabaaakiaawIcacaGLPaaacaWGYbWaaSbaaSqaai aadAeacaWGtbaabeaakiabgkHiTmaabmaabaGaamyBamaaBaaaleaa caWGgbaabeaakiabgUcaRiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaadseaae qaaaGccaGLOaGaayzkaaGaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaam4uaaqa baaakeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeacaWGebaabeaakiaadkhada WgaaWcbaGaamOraiaadofaaeqaaOGaeyOeI0IaamOCamaaBaaaleaa caWGgbGaamiraaqabaGccaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeacaWGtbaabe aaaaaakeaacaaI9aGaamOCamaaBaaaleaacaaIUaGaamiraaqabaGc daWcaaqaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamisaiaai6caaeqaaOGaamOCam aaBaaaleaacaWGgbGaam4uaaqabaGccqGHsislcaWGUbWaaSbaaSqa aiaadAeacaaIUaaabeaakiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadofaae qaaaGcbaGaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaamiraaqabaGccaWGYbWa aSbaaSqaaiaadAeacaWGtbaabeaakiabgkHiTiaadkhadaWgaaWcba GaamOraiaadseaaeqaaOGaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaam4uaaqa baaaaOGaaGilaaqaaiqad6gagaqcamaaBaaaleaacaaIUaGaam4uaa qabaaakeaacaaI9aWaaSaaaeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaai6cacaWG tbaabeaaaOqaaiqadghagaqcamaaBaaaleaacaWGtbaabeaaaaaake aacaaI9aGaamOCamaaBaaaleaacaaIUaGaam4uaaqabaGcdaWcaaqa amaabmaabaGaamyBamaaBaaaleaacaWGgbaabeaakiabgUcaRiaadk hadaWgaaWcbaGaamOraiaadofaaeqaaaGccaGLOaGaayzkaaGaamOC amaaBaaaleaacaWGibGaamiraaqabaGccqGHsisldaqadaqaaiaad2 gadaWgaaWcbaGaamisaaqabaGccqGHRaWkcaWGYbWaaSbaaSqaaiaa dIeacaWGtbaabeaaaOGaayjkaiaawMcaaiaadkhadaWgaaWcbaGaam OraiaadseaaeqaaaGcbaGaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaamiraaqa baGccaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGtbaabeaakiabgkHiTiaadk hadaWgaaWcbaGaamOraiaadseaaeqaaOGaamOCamaaBaaaleaacaWG ibGaam4uaaqabaaaaaGcbaGaaGypaiaadkhadaWgaaWcbaGaaGOlai aadofaaeqaaOWaaSaaaeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadAeacaaIUaaa beaakiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadseaaeqaaOGaeyOeI0Iaam OBamaaBaaaleaacaWGibGaaGOlaaqabaGccaWGYbWaaSbaaSqaaiaa dAeacaWGebaabeaaaOqaaiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadseaae qaaOGaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGaam4uaaqabaGccqGHsislcaWG YbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGebaabeaakiaadkhadaWgaaWcbaGaam isaiaadofaaeqaaaaakiaai6caaaaaaa@C6BB@

Comme l’écrit Deville, l’estimation des probabilités de réponse est q ^ D = 0,2 MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9 Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaaceWGXbGbaK aadaWgaaWcbaGaamiraaqabaGccaaI9aGaaeimaiaabYcacaqGYaaa aa@3C8C@ et q ^ S = 0,8 . MathType@MTEF@5@5@+= feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr 4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9 Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaaceWGXbGbaK aadaWgaaWcbaGaam4uaaqabaGccaaI9aGaaeimaiaabYcacaqG4aGa aiOlaaaa@3D53@ On obtient alors l’estimation donnée dans le tableau 3.2.

Tableau 3.2
Estimation : cas NMAR
Sommaire du tableau
Le tableau montre les résultats de Estimation : cas NMAR. Les données sont présentées selon (titres de rangée) et Oui, Non et Ensemble(figurant comme en-tête de colonne).
  Oui Non Ensemble
Garçons 200 100 300
Filles 100 200 300
Ensemble 300 300 600
Date de modification :