Quelques remarques sur un petit exemple de Jean-Claude Deville au sujet de la non-réponse non-ignorable
Section 5. Estimation par calage et calage généraliséQuelques remarques sur un petit exemple de Jean-Claude Deville au sujet de la non-réponse non-ignorable
Section 5. Estimation par calage et calage généralisé
5.1 Notation
Pour définir le calage,
nous allons définir la notation suivante. Soit
U
=
{
1,
…
,
k
,
…
,
N
}
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWGvbGaaG
ypamaacmaabaGaaGymaiaaiYcacqWIMaYscaaISaGaam4AaiaaiYca
cqWIMaYscaaISaGaamOtaaGaay5Eaiaaw2haaaaa@4315@
l’ensemble des personnes interrogées (ici
N
=
600
)
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaqacaqaai
aad6eacaaI9aGaaGOnaiaaicdacaaIWaaacaGLPaaaaaa@3C3F@
et
R
⊂
U
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWGsbGaey
OGIWSaamyvaaaa@3B56@
l’ensemble des répondants à la question
concernant la consommation de drogue. On définit également
x
k
=
{
(
1
0
)
Τ
si
l’individu
k
est
un
homme
(
0
1
)
Τ
si
l’individu
k
est
une
femme
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWH4bWaaS
baaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGypamaaceaabaqbaeaabiGaaaqaamaa
bmaabaGaaGymaiaaywW7caaIWaaacaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabe
aacqGHKoavaaaakeaacaqGZbGaaeyAaiaaysW7caqGSbGaaeygGiaa
bMgacaqGUbGaaeizaiaabMgacaqG2bGaaeyAaiaabsgacaqG1bGaaG
jbVlaaykW7caWGRbGaaGPaVlaaysW7caqGLbGaae4CaiaabshacaaM
e8UaaeyDaiaab6gacaaMe8UaaeiAaiaab+gacaqGTbGaaeyBaiaabw
gaaeaadaqadaqaaiaaicdacaaMf8UaaGymaaGaayjkaiaawMcaamaa
CaaaleqabaGaeyiPdqfaaaGcbaGaae4CaiaabMgacaaMe8UaaeiBai
aabMbicaqGPbGaaeOBaiaabsgacaqGPbGaaeODaiaabMgacaqGKbGa
aeyDaiaaysW7caaMc8Uaam4AaiaaykW7caaMe8Uaaeyzaiaabohaca
qG0bGaaGjbVlaabwhacaqGUbGaaeyzaiaaysW7caqGMbGaaeyzaiaa
b2gacaqGTbGaaeyzaiaai6caaaaacaGL7baaaaa@8A3D@
et
z
k
=
{
(
1
0
)
Τ
si
l
’
individu
k
a
répondu
qu
’
il
consomme
de
la
drogue
(
0
1
)
Τ
si
l’individu
k
a
répondu
qu’il
ne
consomme
pas
de
la
drogue
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWH6bWaaS
baaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGypamaaceaabaqbaeaabiGaaaqaamaa
bmaabaGaaGymaiaaywW7caaIWaaacaGLOaGaayzkaaWaaWbaaSqabe
aacqGHKoavaaaakeaacaqGZbGaaeyAaiaaysW7caqGSbacbaGaa8xg
GiaabMgacaqGUbGaaeizaiaabMgacaqG2bGaaeyAaiaabsgacaqG1b
GaaGjbVlaaykW7caWGRbGaaGPaVlaaysW7caqGHbGaaGjbVlaabkha
caqGPdGaaeiCaiaab+gacaqGUbGaaeizaiaabwhacaaMe8UaaeyCai
aabwhacaWFzaIaaeyAaiaabYgacaaMe8Uaae4yaiaab+gacaqGUbGa
ae4Caiaab+gacaqGTbGaaeyBaiaabwgacaaMe8Uaaeizaiaabwgaca
aMe8UaaeiBaiaabggacaaMe8UaaeizaiaabkhacaqGVbGaae4zaiaa
bwhacaqGLbaabaWaaeWaaeaacaaIWaGaaGzbVlaaigdaaiaawIcaca
GLPaaadaahaaWcbeqaaiabgs6aubaaaOqaaiaabohacaqGPbGaaGjb
VlaabYgacaqGzaIaaeyAaiaab6gacaqGKbGaaeyAaiaabAhacaqGPb
GaaeizaiaabwhacaaMe8UaaGPaVlaadUgacaaMc8UaaGjbVlaabgga
caaMe8UaaeOCaiaabMoacaqGWbGaae4Baiaab6gacaqGKbGaaeyDai
aaysW7caqGXbGaaeyDaiaabMbicaqGPbGaaeiBaiaaysW7caqGUbGa
aeyzaiaaysW7caqGJbGaae4Baiaab6gacaqGZbGaae4Baiaab2gaca
qGTbGaaeyzaiaaysW7caqGWbGaaeyyaiaabohacaaMe8Uaaeizaiaa
bwgacaaMe8UaaeiBaiaabggacaaMe8UaaeizaiaabkhacaqGVbGaae
4zaiaabwhacaqGLbGaaGOlaaaaaiaawUhaaaaa@C52A@
En utilisant
la notation définie précédemment,
∑
k
∈
U
x
k
=
(
n
H
.
n
F
.
)
,
∑
k
∈
R
x
k
=
(
n
H
.
−
m
H
n
F
.
−
m
F
)
,
∑
k
∈
R
z
k
=
(
r
.
D
r
.
S
)
,
∑
k
∈
R
x
k
x
k
Τ
=
(
n
H
.
−
m
H
0
0
n
F
.
−
m
F
)
,
∑
k
∈
R
x
k
z
k
Τ
=
(
r
H
D
r
H
S
r
F
D
r
F
S
)
,
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaafaqaaeGaba
aabaWaaabuaeqaleaacaWGRbGaeyicI4Saamyvaaqab0GaeyyeIuoa
kiaaykW7caWH4bWaaSbaaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGypamaabmaaba
qbaeqabiqaaaqaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamisaiaai6caaeqaaaGc
baGaamOBamaaBaaaleaacaWGgbGaaGOlaaqabaaaaaGccaGLOaGaay
zkaaGaaGilaiaaywW7caaMe8+aaabuaeqaleaacaWGRbGaeyicI4Sa
amOuaaqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWH4bWaaSbaaSqaaiaadUgaae
qaaOGaaGypamaabmaabaqbaeqabiqaaaqaaiaad6gadaWgaaWcbaGa
amisaiaai6caaeqaaOGaeyOeI0IaamyBamaaBaaaleaacaWGibaabe
aaaOqaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamOraiaai6caaeqaaOGaeyOeI0Ia
amyBamaaBaaaleaacaWGgbaabeaaaaaakiaawIcacaGLPaaacaaISa
GaaGzbVlaaysW7daaeqbqabSqaaiaadUgacqGHiiIZcaWGsbaabeqd
cqGHris5aOGaaGPaVlaahQhadaWgaaWcbaGaam4AaaqabaGccaaI9a
WaaeWaaeaafaqabeGabaaabaGaamOCamaaBaaaleaacaaIUaGaamir
aaqabaaakeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaai6cacaWGtbaabeaaaaaaki
aawIcacaGLPaaacaaISaaabaWaaabuaeqaleaacaWGRbGaeyicI4Sa
amOuaaqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWH4bWaaSbaaSqaaiaadUgaae
qaaOGaaCiEamaaDaaaleaacaWGRbaabaGaeyiPdqfaaOGaaGypamaa
bmaabaqbaeqabiGaaaqaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamisaiaai6caae
qaaOGaeyOeI0IaamyBamaaBaaaleaacaWGibaabeaaaOqaaiaaicda
aeaacaaIWaaabaGaamOBamaaBaaaleaacaWGgbGaaGOlaaqabaGccq
GHsislcaWGTbWaaSbaaSqaaiaadAeaaeqaaaaaaOGaayjkaiaawMca
aiaaiYcacaaMf8UaaGjbVpaaqafabeWcbaGaam4AaiabgIGiolaadk
faaeqaniabggHiLdGccaaMc8UaaCiEamaaBaaaleaacaWGRbaabeaa
kiaahQhadaqhaaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaai2dadaqada
qaauaabeqaciaaaeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeacaWGebaabeaa
aOqaaiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadofaaeqaaaGcbaGaamOCam
aaBaaaleaacaWGgbGaamiraaqabaaakeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaa
dAeacaWGtbaabeaaaaaakiaawIcacaGLPaaacaaISaaaaaaa@B33D@
et
∑
k
∈
R
z
k
z
k
Τ
=
(
r
.
D
0
0
r
.
S
)
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaaeqbqabS
qaaiaadUgacqGHiiIZcaWGsbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaahQha
daWgaaWcbaGaam4AaaqabaGccaWH6bWaa0baaSqaaiaadUgaaeaacq
GHKoavaaGccaaI9aWaaeWaaeaafaqabeGacaaabaGaamOCamaaBaaa
leaacaaIUaGaamiraaqabaaakeaacaaIWaaabaGaaGimaaqaaiaadk
hadaWgaaWcbaGaaGOlaiaadofaaeqaaaaaaOGaayjkaiaawMcaaiaa
i6caaaa@4E7D@
5.2 Estimation
par calage simple
En utilisant le calage simple tel qu’il est décrit dans Deville et Särndal
(1992), on cherche un poids qui s’écrit
w
k
=
F
(
x
k
Τ
λ
)
,
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWG3bWaaS
baaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGypaiaadAeadaqadaqaaiaahIhadaqh
aaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaahU7aaiaawIcacaGLPaaaca
aISaaaaa@4291@
où
λ
=
(
λ
1
,
λ
2
)
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWH7oGaaG
ypamaabmaabaGaeq4UdW2aaSbaaSqaaiaaigdaaeqaaOGaaGilaiab
eU7aSnaaBaaaleaacaaIYaaabeaaaOGaayjkaiaawMcaaaaa@4141@
est un vecteur de paramètres et
F
(
.
)
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWGgbWaae
WaaeaacaaIUaaacaGLOaGaayzkaaaaaa@3AB5@
est une fonction de calage, c’est-à-dire une
fonction strictement croissante, telle que
F
(
0
)
=
1
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWGgbWaae
WaaeaacaaIWaaacaGLOaGaayzkaaGaaGypaiaaigdaaaa@3C39@
et dont la dérivée
F
′
(
.
)
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaaceWGgbGbau
aadaqadaqaaiaai6caaiaawIcacaGLPaaaaaa@3AC1@
est telle que
F
′
(
0
)
=
1.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaaceWGgbGbau
aadaqadaqaaiaaicdaaiaawIcacaGLPaaacaaI9aGaaGymaiaac6ca
aaa@3CF7@
Le vecteur
λ
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWH7oaaaa@38F0@
est identifié en résolvant par la méthode de
Newton le système d’équation
∑
k
∈
R
F
(
x
k
Τ
λ
)
x
k
=
∑
k
∈
U
x
k
.
(
5.1
)
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaaeqbqabS
qaaiaadUgacqGHiiIZcaWGsbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadAea
daqadaqaaiaahIhadaqhaaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaahU
7aaiaawIcacaGLPaaacaWH4bWaaSbaaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGyp
amaaqafabeWcbaGaam4AaiabgIGiolaadwfaaeqaniabggHiLdGcca
aMc8UaaCiEamaaBaaaleaacaWGRbaabeaakiaai6cacaaMf8UaaGzb
VlaaywW7caaMf8UaaGzbVlaacIcacaaI1aGaaiOlaiaaigdacaGGPa
aaaa@5E15@
Finalement,
l’estimateur par calage est donné par
(
n
^
.
D
n
^
.
S
)
=
∑
k
∈
R
w
k
z
k
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaqadaqaau
aabeqaceaaaeaaceWGUbGbaKaadaWgaaWcbaGaaGOlaiaadseaaeqa
aaGcbaGabmOBayaajaWaaSbaaSqaaiaai6cacaWGtbaabeaaaaaaki
aawIcacaGLPaaacaaI9aWaaabuaeqaleaacaWGRbGaeyicI4SaamOu
aaqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWG3bWaaSbaaSqaaiaadUgaaeqaaO
GaaCOEamaaBaaaleaacaWGRbaabeaakiaai6caaaa@4B8F@
Dans notre
application, l’équation (5.1) devient
∑
k
∈
R
F
(
x
k
Τ
λ
)
x
k
=
(
(
n
H
.
−
m
H
)
F
(
λ
1
)
(
n
F
.
−
m
F
)
F
(
λ
2
)
)
=
∑
k
∈
U
x
k
=
(
n
H
.
n
F
.
)
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaaeqbqabS
qaaiaadUgacqGHiiIZcaWGsbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadAea
daqadaqaaiaahIhadaqhaaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaahU
7aaiaawIcacaGLPaaacaWH4bWaaSbaaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGyp
amaabmaabaqbaeqabiqaaaqaamaabmaabaGaamOBamaaBaaaleaaca
WGibGaaGOlaaqabaGccqGHsislcaWGTbWaaSbaaSqaaiaadIeaaeqa
aaGccaGLOaGaayzkaaGaamOramaabmaabaGaeq4UdW2aaSbaaSqaai
aaigdaaeqaaaGccaGLOaGaayzkaaaabaWaaeWaaeaacaWGUbWaaSba
aSqaaiaadAeacaaIUaaabeaakiabgkHiTiaad2gadaWgaaWcbaGaam
OraaqabaaakiaawIcacaGLPaaacaWGgbWaaeWaaeaacqaH7oaBdaWg
aaWcbaGaaGOmaaqabaaakiaawIcacaGLPaaaaaaacaGLOaGaayzkaa
GaaGypamaaqafabeWcbaGaam4AaiabgIGiolaadwfaaeqaniabggHi
LdGccaaMc8UaaCiEamaaBaaaleaacaWGRbaabeaakiaai2dadaqada
qaauaabeqaceaaaeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadIeacaaIUaaabeaa
aOqaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamOraiaai6caaeqaaaaaaOGaayjkai
aawMcaaiaai6caaaa@74FF@
On obtient
directement que
w
k
=
F
(
x
k
Τ
λ
)
=
{
n
H
.
/
(
n
H
.
−
m
H
)
si
l’individu
k
est
un
homme
n
F
.
/
(
n
F
.
−
m
F
)
si
l’individu
k
est
une
femme
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWG3bWaaS
baaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGypaiaadAeadaqadaqaaiaahIhadaqh
aaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaahU7aaiaawIcacaGLPaaaca
aI9aWaaiqaaeaafaqaaeGacaaabaWaaSGbaeaacaWGUbWaaSbaaSqa
aiaadIeacaaIUaaabeaaaOqaamaabmaabaGaamOBamaaBaaaleaaca
WGibGaaGOlaaqabaGccqGHsislcaWGTbWaaSbaaSqaaiaadIeaaeqa
aaGccaGLOaGaayzkaaaaaaqaaiaabohacaqGPbGaaGjbVlaabYgaca
qGzaIaaeyAaiaab6gacaqGKbGaaeyAaiaabAhacaqGPbGaaeizaiaa
bwhacaaMe8UaaGPaVlaadUgacaaMc8UaaGjbVlaabwgacaqGZbGaae
iDaiaaysW7caqG1bGaaeOBaiaaysW7caqGObGaae4Baiaab2gacaqG
TbGaaeyzaaqaamaalyaabaGaamOBamaaBaaaleaacaWGgbGaaGOlaa
qabaaakeaadaqadaqaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamOraiaai6caaeqa
aOGaeyOeI0IaamyBamaaBaaaleaacaWGgbaabeaaaOGaayjkaiaawM
caaaaaaeaacaqGZbGaaeyAaiaaysW7caqGSbGaaeygGiaabMgacaqG
UbGaaeizaiaabMgacaqG2bGaaeyAaiaabsgacaqG1bGaaGjbVlaayk
W7caWGRbGaaGPaVlaaysW7caqGLbGaae4CaiaabshacaaMe8UaaeyD
aiaab6gacaqGLbGaaGjbVlaabAgacaqGLbGaaeyBaiaab2gacaqGLb
GaaGOlaaaaaiaawUhaaaaa@9969@
Donc, les
estimateurs calés sont
n
^
.
D
=
r
H
D
n
H
.
n
H
.
−
m
H
+
r
F
D
n
F
.
n
F
.
−
m
F
n
^
.
S
=
r
H
S
n
H
.
n
H
.
−
m
H
+
r
F
S
n
F
.
n
F
.
−
m
F
,
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipu0de9LqFf0de9
vqaqFeFr0xbbG8FaYPYRWFb9fi0lXxbvc9=e0dfrpm0dXdHqVu0=vr
0=vr0=fdbaqaaeGaciGaaiaabeqaamaabaabaaGcbaqbaeaabiGaaa
qaaiqad6gagaqcamaaBaaaleaacaaIUaGaamiraaqabaaakeaacaaI
9aGaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaamiraaqabaGcdaWcaaqaaiaad6
gadaWgaaWcbaGaamisaiaai6caaeqaaaGcbaGaamOBamaaBaaaleaa
caWGibGaaGOlaaqabaGccqGHsislcaWGTbWaaSbaaSqaaiaadIeaae
qaaaaakiabgUcaRiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaadseaaeqaaOWa
aSaaaeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadAeacaaIUaaabeaaaOqaaiaad6
gadaWgaaWcbaGaamOraiaai6caaeqaaOGaeyOeI0IaamyBamaaBaaa
leaacaWGgbaabeaaaaaakeaaceWGUbGbaKaadaWgaaWcbaGaaGOlai
aadofaaeqaaaGcbaGaaGypaiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadofa
aeqaaOWaaSaaaeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadIeacaaIUaaabeaaaO
qaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamisaiaai6caaeqaaOGaeyOeI0IaamyB
amaaBaaaleaacaWGibaabeaaaaGccqGHRaWkcaWGYbWaaSbaaSqaai
aadAeacaWGtbaabeaakmaalaaabaGaamOBamaaBaaaleaacaWGgbGa
aGOlaaqabaaakeaacaWGUbWaaSbaaSqaaiaadAeacaaIUaaabeaaki
abgkHiTiaad2gadaWgaaWcbaGaamOraaqabaaaaOGaaGilaaaaaaa@6A9B@
ce qui est exactement le même
résultat que ceux donnés par les méthodes des moments et du maximum de
vraisemblance. Dans ce cas, la solution ne dépend pas de la fonction de calage
utilisée. Évidemment, l’exemple est particulièrement simple. Dans tous les cas
plus complexes que la définition de catégories ne se chevauchant pas, le
résultat dépend de la fonction de calage utilisée.
5.3 Calage
généralisé
Dans le calage généralisé tel qu’il est défini dans (Deville 2000, 2002,
2004; Kott 2006), les poids s’écrivent
w
k
=
F
(
z
k
Τ
λ
)
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWG3bWaaS
baaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGypaiaadAeadaqadaqaaiaahQhadaqh
aaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaahU7aaiaawIcacaGLPaaaca
aIUaaaaa@4295@
Le vecteur
λ
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aqatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaacaWH7oaaaa@38F0@
est identifié en résolvant le système
d’équation
∑
k
∈
R
F
(
z
k
Τ
λ
)
x
k
=
∑
k
∈
U
x
k
.
(
5.2
)
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaaeqbqabS
qaaiaadUgacqGHiiIZcaWGsbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadAea
daqadaqaaiaahQhadaqhaaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaahU
7aaiaawIcacaGLPaaacaWH4bWaaSbaaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGyp
amaaqafabeWcbaGaam4AaiabgIGiolaadwfaaeqaniabggHiLdGcca
aMc8UaaCiEamaaBaaaleaacaWGRbaabeaakiaai6cacaaMf8UaaGzb
VlaaywW7caaMf8UaaGzbVlaacIcacaaI1aGaaiOlaiaaikdacaGGPa
aaaa@5E18@
Enfin,
l’estimateur par calage généralisé est donné par
(
n
^
.
D
n
^
.
S
)
=
∑
k
∈
R
w
k
z
k
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaqadaqaau
aabeqaceaaaeaaceWGUbGbaKaadaWgaaWcbaGaaGOlaiaadseaaeqa
aaGcbaGabmOBayaajaWaaSbaaSqaaiaai6cacaWGtbaabeaaaaaaki
aawIcacaGLPaaacaaI9aWaaabuaeqaleaacaWGRbGaeyicI4SaamOu
aaqab0GaeyyeIuoakiaaykW7caWG3bWaaSbaaSqaaiaadUgaaeqaaO
GaaCOEamaaBaaaleaacaWGRbaabeaakiaai6caaaa@4B8F@
Dans notre
application, l’équation (5.2) devient :
∑
k
∈
R
F
(
z
k
Τ
λ
)
x
k
=
(
r
H
D
F
(
λ
1
)
+
r
H
S
F
(
λ
2
)
r
F
D
F
(
λ
1
)
+
r
F
S
F
(
λ
2
)
)
=
∑
k
∈
U
x
k
=
(
n
H
.
n
F
.
)
,
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaaeqbqabS
qaaiaadUgacqGHiiIZcaWGsbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaadAea
daqadaqaaiaahQhadaqhaaWcbaGaam4Aaaqaaiabgs6aubaakiaahU
7aaiaawIcacaGLPaaacaWH4bWaaSbaaSqaaiaadUgaaeqaaOGaaGyp
amaabmaabaqbaeqabiqaaaqaaiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaads
eaaeqaaOGaamOramaabmaabaGaeq4UdW2aaSbaaSqaaiaaigdaaeqa
aaGccaGLOaGaayzkaaGaey4kaSIaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaam
4uaaqabaGccaWGgbWaaeWaaeaacqaH7oaBdaWgaaWcbaGaaGOmaaqa
baaakiaawIcacaGLPaaaaeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGeb
aabeaakiaadAeadaqadaqaaiabeU7aSnaaBaaaleaacaaIXaaabeaa
aOGaayjkaiaawMcaaiabgUcaRiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaado
faaeqaaOGaamOramaabmaabaGaeq4UdW2aaSbaaSqaaiaaikdaaeqa
aaGccaGLOaGaayzkaaaaaaGaayjkaiaawMcaaiaai2dadaaeqbqabS
qaaiaadUgacqGHiiIZcaWGvbaabeqdcqGHris5aOGaaGPaVlaahIha
daWgaaWcbaGaam4AaaqabaGccaaI9aWaaeWaaeaafaqabeGabaaaba
GaamOBamaaBaaaleaacaWGibGaaGOlaaqabaaakeaacaWGUbWaaSba
aSqaaiaadAeacaaIUaaabeaaaaaakiaawIcacaGLPaaacaaISaaaaa@7DAE@
ce qui peut
s’écrire de manière matricielle
(
r
H
D
r
H
S
r
F
D
r
F
S
)
(
F
(
λ
1
)
F
(
λ
2
)
)
=
(
n
H
.
n
F
.
)
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaqadaqaau
aabeqaciaaaeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeacaWGebaabeaaaOqa
aiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadofaaeqaaaGcbaGaamOCamaaBa
aaleaacaWGgbGaamiraaqabaaakeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAea
caWGtbaabeaaaaaakiaawIcacaGLPaaadaqadaqaauaabeqaceaaae
aacaWGgbWaaeWaaeaacqaH7oaBdaWgaaWcbaGaaGymaaqabaaakiaa
wIcacaGLPaaaaeaacaWGgbWaaeWaaeaacqaH7oaBdaWgaaWcbaGaaG
OmaaqabaaakiaawIcacaGLPaaaaaaacaGLOaGaayzkaaGaaGypamaa
bmaabaqbaeqabiqaaaqaaiaad6gadaWgaaWcbaGaamisaiaai6caae
qaaaGcbaGaamOBamaaBaaaleaacaWGgbGaaGOlaaqabaaaaaGccaGL
OaGaayzkaaGaaGOlaaaa@585F@
On résout
simplement ce système linéaire
(
F
(
λ
1
)
F
(
λ
2
)
)
=
(
r
H
D
r
H
S
r
F
D
r
F
S
)
−
1
(
n
H
.
n
F
.
)
=
(
n
H
.
r
F
S
−
n
F
.
r
H
S
r
F
S
r
H
D
−
r
F
D
r
H
S
n
H
.
r
F
D
−
n
F
.
r
H
D
r
F
D
r
H
S
−
r
F
S
r
H
D
)
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakeaadaqadaqaau
aabeqaceaaaeaacaWGgbWaaeWaaeaacqaH7oaBdaWgaaWcbaGaaGym
aaqabaaakiaawIcacaGLPaaaaeaacaWGgbWaaeWaaeaacqaH7oaBda
WgaaWcbaGaaGOmaaqabaaakiaawIcacaGLPaaaaaaacaGLOaGaayzk
aaGaaGypamaabmaabaqbaeqabiGaaaqaaiaadkhadaWgaaWcbaGaam
isaiaadseaaeqaaaGcbaGaamOCamaaBaaaleaacaWGibGaam4uaaqa
baaakeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGebaabeaaaOqaaiaadk
hadaWgaaWcbaGaamOraiaadofaaeqaaaaaaOGaayjkaiaawMcaamaa
CaaaleqabaGaeyOeI0IaaGymaaaakmaabmaabaqbaeqabiqaaaqaai
aad6gadaWgaaWcbaGaamisaiaai6caaeqaaaGcbaGaamOBamaaBaaa
leaacaWGgbGaaGOlaaqabaaaaaGccaGLOaGaayzkaaGaaGypamaabm
aabaqbaeqabiqaaaqaamaalaaabaGaamOBamaaBaaaleaacaWGibGa
aGOlaaqabaGccaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGtbaabeaakiabgk
HiTiaad6gadaWgaaWcbaGaamOraiaai6caaeqaaOGaamOCamaaBaaa
leaacaWGibGaam4uaaqabaaakeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeaca
WGtbaabeaakiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadseaaeqaaOGaeyOe
I0IaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGaamiraaqabaGccaWGYbWaaSbaaS
qaaiaadIeacaWGtbaabeaaaaaakeaadaWcaaqaaiaad6gadaWgaaWc
baGaamisaiaai6caaeqaaOGaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGaamiraa
qabaGccqGHsislcaWGUbWaaSbaaSqaaiaadAeacaaIUaaabeaakiaa
dkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadseaaeqaaaGcbaGaamOCamaaBaaale
aacaWGgbGaamiraaqabaGccaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeacaWGtbaa
beaakiabgkHiTiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaadofaaeqaaOGaam
OCamaaBaaaleaacaWGibGaamiraaqabaaaaaaaaOGaayjkaiaawMca
aiaai6caaaa@8C95@
Les estimateurs
sont donc :
n
^
.
D
=
r
.
D
n
H
.
r
F
S
−
n
F
.
r
H
S
r
F
S
r
H
D
−
r
F
D
r
H
S
n
^
.
S
=
r
.
S
n
H
.
r
F
D
−
n
F
.
r
H
D
r
F
D
r
H
S
−
r
F
S
r
H
D
.
MathType@MTEF@5@5@+=
feaagKart1ev2aaatCvAUfeBSjuyZL2yd9gzLbvyNv2CaerbuLwBLn
hiov2DGi1BTfMBaeXatLxBI9gBaerbd9wDYLwzYbItLDharqqtubsr
4rNCHbGeaGqiFu0Je9sqqrpepC0xbbL8F4rqqrpipeea0xe9Lqpe0x
e9q8qqvqFr0dXdHiVc=bYP0xH8peuj0lXxdrpe0=1qpeeaY=rrVue9
Fve9Fve8meaabaqaciGacaGaaeqabaWaaeaaeaaakqaabeqaaiqad6
gagaqcamaaBaaaleaacaaIUaGaamiraaqabaGccaaI9aGaamOCamaa
BaaaleaacaaIUaGaamiraaqabaGcdaWcaaqaaiaad6gadaWgaaWcba
Gaamisaiaai6caaeqaaOGaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGaam4uaaqa
baGccqGHsislcaWGUbWaaSbaaSqaaiaadAeacaaIUaaabeaakiaadk
hadaWgaaWcbaGaamisaiaadofaaeqaaaGcbaGaamOCamaaBaaaleaa
caWGgbGaam4uaaqabaGccaWGYbWaaSbaaSqaaiaadIeacaWGebaabe
aakiabgkHiTiaadkhadaWgaaWcbaGaamOraiaadseaaeqaaOGaamOC
amaaBaaaleaacaWGibGaam4uaaqabaaaaaGcbaGabmOBayaajaWaaS
baaSqaaiaai6cacaWGtbaabeaakiaai2dacaWGYbWaaSbaaSqaaiaa
i6cacaWGtbaabeaakmaalaaabaGaamOBamaaBaaaleaacaWGibGaaG
OlaaqabaGccaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWGebaabeaakiabgkHi
Tiaad6gadaWgaaWcbaGaamOraiaai6caaeqaaOGaamOCamaaBaaale
aacaWGibGaamiraaqabaaakeaacaWGYbWaaSbaaSqaaiaadAeacaWG
ebaabeaakiaadkhadaWgaaWcbaGaamisaiaadofaaeqaaOGaeyOeI0
IaamOCamaaBaaaleaacaWGgbGaam4uaaqabaGccaWGYbWaaSbaaSqa
aiaadIeacaWGebaabeaaaaGccaaIUaaaaaa@74DD@
À nouveau, la solution ne
dépend pas de la fonction de calage utilisée. La solution est identique à la
solution obtenue par les méthodes des moments et du maximum de vraisemblance.
Ici également cette propriété découle de la simplicité de l’exemple. Dans tous
les cas plus complexes, le résultat dépend de la fonction de calage utilisée.
ISSN : 1712-5685
Politique de rédaction
Techniques d ’enquête publie des articles sur les divers aspects des méthodes statistiques qui intéressent un organisme statistique comme, par exemple, les problèmes de conception découlant de contraintes d’ordre pratique, l’utilisation de différentes sources de données et de méthodes de collecte, les erreurs dans les enquêtes, l’évaluation des enquêtes, la recherche sur les méthodes d’enquête, l’analyse des séries chronologiques, la désaisonnalisation, les études démographiques, l’intégration de données statistiques, les méthodes d’estimation et d’analyse de données et le développement de systèmes généralisés. Une importance particulière est accordée à l’élaboration et à l’évaluation de méthodes qui ont été utilisées pour la collecte de données ou appliquées à des données réelles. Tous les articles seront soumis à une critique, mais les auteurs demeurent responsables du contenu de leur texte et les opinions émises dans la revue ne sont pas nécessairement celles du comité de rédaction ni de Statistique Canada.
Présentation de textes pour la revue
Techniques d ’enquête est publiée en version électronique deux fois l’an. Les auteurs désirant faire paraître un article sont invités à le faire parvenir en français ou en anglais en format électronique et préférablement en Word au rédacteur en chef, (statcan.smj-rte.statcan@canada.ca , Statistique Canada, 150 Promenade du Pré Tunney, Ottawa, (Ontario), Canada, K1A 0T6). Pour les instructions sur le format, veuillez consulter les directives présentées dans la revue ou sur le site web (www.statcan.gc.ca/Techniquesdenquete).
Note de reconnaissance
Le succès du système statistique du Canada repose sur un partenariat bien établi entre Statistique Canada et la population, les entreprises, les administrations canadiennes et les autres organismes. Sans cette collaboration et cette bonne volonté, il serait impossible de produire des statistiques précises et actuelles.
Normes de service à la clientèle
Statistique Canada s'engage à fournir à ses clients des services rapides, fiables et courtois. À cet égard, notre organisme s'est doté de normes de service à la clientèle qui doivent être observées par les employés lorsqu'ils offrent des services à la clientèle.
Droit d'auteur
Publication autorisée par le ministre responsable de Statistique Canada.
© Ministre de l'Industrie, 2016
L'utilisation de la présente publication est assujettie aux modalités de l'Entente de licence ouverte de Statistique Canada .
N° 12-001-X au catalogue
Périodicité : Semi-annuel
Ottawa
Date de modification :
2016-12-20